WYPOWIEDZENIE UMOWY O PRACĘ CZŁONKOWI ZARZĄDU

Członek zarządu spółki kapitałowej może pełnić swoją funkcję na podstawie różnych stosunków zobowiązaniowych łączących go ze spółką. Może odbywać się to na podstawie wyłącznie stosunku powołania, na podstawie umowy cywilnoprawnej (tzw. kontrakty menedżerskie) lub też na podstawie umowy o pracę. W przypadku zdecydowania się na ostanie rozwiązanie należy bezwzględnie pamiętać o regulacjach przepisów prawa pracy, w szczególności o przepisach, które dotyczą wypowiadania umów o pracę. Zgodnie bowiem z art. 203 § 1 zdanie drugie kodeksu spółek handlowych (dalej: k.s.h.) odwołanie członka zarządu nie pozbawia go roszczeń ze stosunku pracy lub innego stosunku prawnego dotyczącego pełnienia funkcji członka zarządu.

Oprócz zatem zakończenia stosunku organizacyjnego poprzez odwołanie danej osoby z zarządu spółki, konieczne jest jeszcze w pełni prawidłowe zakończenie stosunku pracowniczego. W przypadków umów konieczne jest zastosowanie odpowiednich przepisów prawa pracy, w tym dotyczące trybu i okresu wypowiedzenia. W razie naruszenia przepisów prawa pracy odwołanemu członkowi zarządu będą przysługiwały bowiem roszczenia określone w kodeksie pracy, to jest roszczenie o uznanie wypowiedzenia za bezskuteczne, roszczenie odszkodowawcze lub roszczenie o przywrócenie do pracy.

Za podstawową kwestię należy uznać to, jaki podmiot jest uprawniony do wypowiedzenia członkowi zarządu umowy o pracę. W pierwszym rzędzie należy wskazać, iż czynności z zakresu prawa pracy w spółkach kapitałowych wykonuje co do zasady zarząd – zgodnie z regulacją zawartą w art. 3(1) § 1 kodeksu pracy. Jednocześnie w myśl art. 210 § 1 k.s.h. w umowie między spółką a członkiem zarządu oraz w sporze z nim spółkę reprezentuje rada nadzorcza lub pełnomocnik powołany uchwałą zgromadzenia wspólników. Nawiązywanie umów o pracę z członkami zarządu wymaga zatem udziału albo pełnomocnika powołanego przez wspólników, albo też rady nadzorczej, o ile takowa została powołana w spółce.

W odniesieniu do wypowiadania umów o pracę odwołanemu członkowi zarządu problem związany z dyspozycją art. 210 § 1 k.s.h. jednakże nie występuje. Z chwilą bowiem odwołania dana osoba przestaje być bowiem członkiem zarządu i dla wywołania tego skutku nie są potrzebne dalsze czynności, w szczególności wykreślenie danej osoby z Krajowego Rejestru Sądowego. Nie ma zatem żadnych przeszkód, ażeby podmiotem, który dokonuje byłemu już członkowi zarządu wypowiedzenia umowy o pracę, był zarząd w nowym składzie lub składzie dotychczasowym pomniejszonym rzecz jasna o odwołanego członka zarządu. Potwierdza to stanowisko Sądu Najwyższego wyrażone między innymi w wyroku z dnia 17 kwietnia 2009 roku (II PK 273/08, LEX nr 1157553). Co do zasady zatem to zarząd będzie wypowiadał umowy o pracę byłym członkom zarządu.

Powyższa zasada może doznać jednakże pewnych wyjątków, które dopuszcza orzecznictwo Sądu Najwyższego. Jest to bardzo wygodne rozwiązanie w spółkach, w których odwołanie członka zarządu pozostaje także w kompetencjach rady nadzorczej. Nie jest to sytuacja rzadka, ponieważ, o ile statut spółki akcyjnej nie stanowi inaczej, w tego rodzaju spółce stosownie do art. 368 § 4 k.s.h. członków zarządu powołuje i odwołuje rada nadzorcza.

W przypadku odwołania członka zarządu uchwałą rady nadzorczej, rada nadzorcza posiada możliwość wypowiedzenia umowy o pracę zawartej przez spółkę z członkiem zarządu, jednakże wyłącznie, jeżeli te dwie czynności następują jednocześnie (tak m.in.: wyrok Sądu Najwyższego z dnia 13 kwietnia 1999 roku, I PKN 3/99, LEX nr 40231; wyrok Sądu Najwyższego z dnia 21 maja 2008 roku, I PK 273/07, LEX nr 523198). Wymóg równoczesności będzie zachowany z całą pewnością w sytuacji, w której zarówno odwołanie członka zarządu z jego funkcji, jak i wypowiedzenie jego umowy o pracę, następuje w jednej uchwale podjętej przez radę nadzorczą.

Na koniec warto jeszcze zaznaczyć, iż odwołanie danej osoby z pełnienia funkcji członka zarządu stanowi wystarczającą przyczynę uzasadniającą wypowiedzenie mu umowy o pracę. 

MAREK MIECZNIKOWSKI
RADCA PRAWNY

Powrót