CO WARTO WIEDZIEĆ O ROZWODZIE - PRZEPISY I ORZECZNICTWO

Z całą pewnością w Sądach prowadzi się coraz więcej spraw rozwodowych. Zdarzają się sprawy bardzo proste, ale również niezwykle spomplikowane i naładowane pokaźną dawką emocji z obu stron. Warto zatem poznać podstawowe regulacje dotyczące spraw rozwodowych, ażeby posiadać przynajmniej elementarną wiedzę na ten temat i to niezależnie czy prowadzenie sprawy powierzymy profesjonaliście czy też zajmować się nią będziemy samodzielnie.

DOPUSZCZALNOŚĆ ORZECZENIA ROZWODU (KIEDY SĄD MOŻE ORZEC ROZWÓD?)

W sytuacji, w której pomiędzy małżonkami nastąpił trwały i zupełny rozkład pożycia małżeńskiego, co do zasady każdy z małżonków zgodnie z przepisami art. 56 § 1 Kodeksu Rodzinnego i Opiekuńczego (zwanego dalej: „KRiO”) może żądać by Sąd orzekł rozwód.

NIEDOPUSZCZALNOŚĆ ORZECZENIA ROZWODU (KIEDY SĄD NIE MOŻE ORZEC ROZWODU MIMO TRWAŁEGO I ZUPEŁNEGO ROZKŁADU POŻYCIA MAŁŻEŃSKIEGO?)

Jednakże rozwód nie zawsze jest dopuszczalny z uwagi na tzw. negatywne przesłanki rozwodu. Dlatego też zgodnie z treścią przepisu art. 56 § 2 i 3 KRiO, orzeczenie rozwodu nie może nastąpić, gdy:

  • miałoby ucierpieć dobro wspólnych małoletnich dzieci małżonków;
  • orzeczenie rozwodu byłoby sprzeczne z zasadami współżycia społecznego;
  • żąda tego małżonek wyłącznie winny rozkładu pożycia, chyba że drugi małżonek wyrazi zgodę na rozwód albo że odmowa jego zgody na rozwód jest w danych okolicznościach sprzeczna z zasadami współżycia społecznego.

MOŻLIWE ROZSTRZYGNIĘCIA SĄDU DOTYCZĄCE ROZWODU:

Przepisy KRiO, a konkretnie art. 57 § 1 i 2 umożliwia Sądowi wydanie w sprawie o rozwód, następujących orzeczeń:

  • orzec rozwód z winy jednego z małżonków lub obojga z małżonków;
  • orzec rozwód z zaniechaniem orzekania o winie (na zgodne żądanie małżonków);
  • orzec rozwód ustalając w toku postępowania, iż żaden z małżonków nie ponosi winy za rozkład pożycia małżeńskiego;
  • oddalić powództwo stwierdzając, iż nie ma podstaw dla orzeczenia rozwodu.

POWODY ORZECZENIA ROZWODU Z  WINY MAŁŻONKA

Ustalenie przez Sąd orzekający w sprawie czy oraz który z małżonków ponosi winę za rozkład małżeństwa wymaga przeprowadzenia bardzo szczegółowego postępowania dowodowego, a także wnikliwej jego oceny w kontekście danej sprawy a także zasad współżycia społecznego oraz doświadczenia życiowego. Dla prawidłowego ustalenia w zakresie winy małżonka należy dokonać jej analizy w kontekście pod kątem:

  • sprzecznego z obowiązkami wynikającymi z przepisów ustawy (np. art 23, 24, 27 KRiO) zachowania małżonka;
  • określonego (nagannego) zachowania małżonka w konkretnych sytuacjach. 

Przykładowe okoliczności mogące uzasadniać orzeczenie rozwodu z winy małżonka:

  • zdrada małżeńska;
  • nadużywanie alkoholu, narkotyków;
  • uzależnienie od hazardu lub gier komputerowych;
  • znieważanie małżonka lub jego rodziny;
  • znęcanie się psychiczne lub fizyczne nad małżonkiem lub dziećmi małżonków;
  • trwonienie majątku małżonków;
  • zmiana wyznania;
  • prowadzenie przestępczego stylu życia przez jedno z małżonków.

Warto również wiedzieć, iż przepisy KRiO nie zawierają podziału na winę „mniejszą” i „większą”, dlatego jeżeli Sąd w trakcie postępowania sądowego ustali, iż oboje małżonkowie przyczynili się do rozkładu pożycia (nawet jeżeli jedno z małżonków dopuściło się cięższych przewinień), nic nie stoi na przeszkodzie by Sąd w wyroku rozwodowym uznał współwinę obojga małżonków.

KONSEKWENCJE ROZWODU Z ORZECZENIEM O WINIE

Orzeczenie rozwodu z ustaleniem wyłącznej winy jednego z małżonków ma rozległe konsekwencje w sferze uprawnień małżonka, który nie ponosi winy za rozkład pożycia, o czym również warto wiedzieć. Dziedziny, w których orzeczenie rozwodu z wyłącznej winy jednego z małżonków może mieć daleko idące konsekwencje, to przede wszystkim:  

  • ALIMENTY NA RZECZ MAŁŻONKA – przepisy KRiO niejako w ochronie małżonka niewinnego przewidują  możliwość orzeczenia alimentów na rzecz tego małżonka od małżonka wyłącznie winnego rozkładu pożycia, jeżeli rozwód spowodował istotne pogorszenie sytuacji materialnej małżonka niewinnego. Ma to ogromne znaczenie, bowiem w sytuacji rozwodu z zaniechaniem orzeczenia o winie lub ustaleniu winy obojga małżonków, jedyną możliwością uzyskania od byłego już małżonka alimentów jest popadnięcie w stan niedostatku. W sytuacji zaś, w której małżonek został uznany za wyłącznie winnego rozkładu pożycia wystarczy jedynie istotne pogorszenie sytuacji materialnej małżonka niewinnego i to bez względu na to czy ów małżonek jest w stanie niedostatku.
  • PODZIAŁ MAJĄTKU WSPÓLNEGO A NIERÓWNE UDZIAŁY – wprawdzie przepisy Kodeksu postępowania cywilnego i KRiO umożliwiają każdemu z małżonków zgłoszenie żądania ustalenia przez Sąd nierównych udziałów przy zaistnieniu ważnych ku temu powodów, jednakże bogate orzecznictwo Sądu Najwyższego w tym zakresie wypracowało stanowisko, iż art. 43 § 2 KRiO nie może działać na niekorzyść małżonka niewinnego.
  • DZIEDZICZENIE USTAWOWE – zasadą wynikającą z art. 931 § 1 KC jest, że małżonek pozostający w chwili śmierci w formalnym związku małżeńskim ze spadkodawcą jest powołany do dziedziczenia z ustawy (mowa o sytuacji, w której małżonek-spadkodawca nie pozostawił testamentu). Jednakże art. 940 KC daje spadkobiercom ustawowym dziedziczącym w zbiegu z małżonkiem-spadkobiercą ustawowym możliwość jego wyłączenia od dziedziczenia po zmarłym małżonku. Oczywiście aby wystąpić z takim żądaniem skutecznie należy spełnić przede wszystkim następujące warunki:
    • zachować termin do wystąpienia z żądaniem (powództwem), który wynosi 6 miesięcy od dnia, w którym spadkobierca dowiedział się o otwarciu spadku, jednakże nie później niż 1 rok od otwarcia spadku.
    • wskazać na istnienie przesłanek uzasadniających żądanie rozwodu z winy małżonka-spadkobiercy lub z winy obojga małżonków.

Uwzględnienie powództwa, czyli uzyskanie wyroku wyłączającego małżonka-spadkobiercę od dziedziczenia ustawowego wywołuje skutek wsteczny, zaś ów małżonek wyłączony od dziedziczenia w świetle prawa traktowany jest jakby nie dożył otwarcia spadku.

Powrót

Strony: